Proizvodnja sadnog materijala divlje trešnje

2821

Divlja trešnja je značajna autohtona vrsta naših šuma i kao takva predstvalja polazni materijal za stvaranje mnogobrojnih sorti trešanja u voćarstvu u kom cilju danas služi kao podloga za kalemljenje sorti trešanja i višanja.

ILUSTRACIJA

Drvo joj je cijenjeno kao furnirsko u industriji nameštaja pa joj je značaj sve veći ako se uzme u obzir da ima i brz prirast.

Proizvodnja sadnica divlje trešnje može se vršiti na dva načina, i to generativnim (sjemenom) i vegetativnim putem. Sadnice dobijene na jedan od ova dva načina koriste se za pošumljavanje ili kao podloge za kalemljenje sorti trešanja i višanja. Podloge moraju biti prilagođene zemljištu, klimi i povoljno djelovati na razvoj, rodnost i kvalitetu plodova (pa se u tom smislu proizvode podloge trešnje vrapčare – P. avium i rašeljke – P. mahaleb).

Proizvodnja sadnog materijala kod trešnje svodi se u šumarskoj praksi isključivo na proizvodnju generativnim načinom (sjemenom). Bez obzira na to da li se sijanci proizvode u šumarske ili voćarske svrhe potrebna je prethodna masovna i individualna selekcija divlje trešnje na različita svojstva, odnosno za šumarske potrebe selekcija bi se u divljim populacijama vršila na svojstva kao što su pravnost, brzina rasta, otpornost na bolesti i sl.), dok bi se za potrebe voćarstva-proizvodnje podloga-vodilo računa svojstvima kao što su masa i razgranatost korijenovog sistema, kompatibilnost sa plemkom, otpornost na bolesti, štetnike, otežane ekološke uvjete.

Sama sjetva semena (prethodno tretiranog) se provodi u jesen ili u rano proljeće u Dunemanovim lejama. Razmak između brazdi je 20-30 cm, a gustoća setve je cca 60 koštica po metru dužnom brazde. Dubina sjetve je oko 1,2 cm. Za potrebe šumarstva na teren se mogu iznositi već jednogodišnje sadnice (1+0).

Vegetativno razmnožavanje

Ovaj vid razmnožavanja provodi se ako želimo da buduća sadnica (klon) zadrži sva dobra svojstva matične biljke i provodi se tek nakon selekcije (ukoliko takav materijal pokazuje naprijed navedena dobra svojstva). Da bismo proizveli dovoljan broj takvog klonskog sadnog materijala potrebno je napraviti matičnjak u kome će se nalaziti, kao matična, ona stabla koja posjeduju tražena svojstva.

Nakon što je takav korak učinjen može se započeti sa proizvodnjom potomstva na sljedeći način:

Nagrtanje

Zdrave matične biljke (prečnika u korijenovom vratu najmanje 8-10 mm) postavljaju se u rastresitu, plodnu zemlju 1 godinu prije nego što počne njihova eksploatacija. Razmak između matičnih biljaka u redu je između 30-38 cm, a razmak između redova mora biti dovoljan da osigura nesmetanu obradu u toku proljeća i ljeta. Prije kretanja vegetacije tokom proljeća sljedeće godine matične biljke se sijeku u osnovi na visinu 1-2 cm iznad nivoa zemlje.

Dva do pet novih izbojaka se najčešće razvija u 2. godini (a u višim godinama i veći). Kada izbojci dostignu visinu od 7-12 cm smjesom zemlje i strugotine zagrću se do jedne polovine svoje visine, odnosno kada dostignu visinu od 19-25 cm vrši se drugo zagrtanje (opet na polovicu visine). Treće zagrtanje vrši se sredinom ljeta kada su izbojci dostigli svoju konačnu visinu (oko 45 cm) i tada se osnova izbojka zagrće na visinu od 15-20 cm. Prestankom vegetacije izbojci koji su razvili korijen odvajaju se od matične biljke (škarama, što bliže osnovi) i prenose u rasadnik na doožiljavanje. Sljedeće godine postupak se ponavlja. Matična biljka pri ovom načinu vegetativnog razmnožavanja, uz sve potrebne mjere njege i zaštite, može biti u eksploataciji 15-20 godina.

Polijeganje u rov

Osniva se matičnjak od jednogodišnjih sadnica zasađenih u razmaku od 45-76 cm (u redu) i 1,2-1,5 m (između redova) pod kutem od 30-45° u odnosu na površinu zemlje.

Matične biljke se sijeku na visinu od 45-60 cm i ostavljaju da rastu jednu sezonu. Prije kretanja vegetacije matična biljka se cijela polaže u rov dubine oko 5cm uz prethodno uklanjanje slabijih grančica. Polegnuta biljka se protiv podizanja pričvršćuje za tlo drvenom rakljicom. Supstratom (uglavnom treset) debljine 5-7,5 cm treba pokriti cijelu biljku (i to prvo aktivne pupoljke sa 2-2,5 cm debljine, a kasnije izbojke do jedne polovice njihove visine).

Konačna visina supstrata je 15-19 cm. Na kraju sezone supstrat se uklanja, a zakorijenjeni izdanci odvajaju se pri osnovi škarama.

Sljedeće sezone ciklus se ponavlja. Karakteristika ovako proizvedenih sadnica, odnosno podloga divlje trešnje vrapčare je da omogućavaju izuzetnu vezu sa budućom plemkom, dugu ophodnju i vitalnost voćarskog nasada.

Rašeljka se vegetativno razmnožava listovima koji se lako zakorijenjuju u plasteniku pri visokoj vlažnosti i uz prethodno tretiranje stimulatorima rasta (indol-buterna kiselina). Treba napomenuti da su sadnice rašeljke bolje adaptirane na suše uvjete staništa zbog izrazitijeg vertikalnog prostiranja korijena nego kod divlje trešnje (koji ima manje-više horizontalno rasprostranjenje).

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.