Virusno izrođivanje krumpira

923

Virusne bolesti glavni su uzročnici izrađivanja sjemena krumpira, a prenose ih lisne uši.

krumpir

Kada se jednom biljka krumpira zarazi virusnom bolesti, onda ona daje gomolje koji su također zaraženi. Sadnjom takvih gomolja dobivaju se virusno bolesne biljke. Ukoliko se te virusno bolesne biljke ne odstrane iz usjeva, onda sjeme koje je bilo u početku zdravo može tijekom jedne ili više generacija postati potpuno zaraženo.

Postotak zaraženih biljaka ovisi o izvoru zaraze, vrsti virusa, broju prenositelja (vektora) virusa i osjetljivosti uzgajane sorte. U određenim uvjetima uzgoja krumpira, intenzitet virusne degeneracije vrlo je visok. U takvim uvjetima potpuni zdravi usjev već u prvoj godini može imati oko 10% zaraženih biljaka, te praktički 100% zaraze nakon treće godine uzgoja.

Kod krumpira jc poznato mnogo virusa, ali nisu svi jednako štetni, pa su najpoznatiji oni koji rade ekonomske štete. To su prvenstveno virus uvijenosti lista i virus crtičavog mozaika. Virus uvijenosti lista krumpira je perzistentan. što znači da ga lisne uši prenose tako da se na zaraženoj biljci moraju hraniti duže vrijeme (nekoliko sati). Virus zajedno s biljnim sokom ulazi u probavni trakt lisne uši, a zatim u njezin krvotok i na kraju u žlijezde koje luče slinu.

Prelaskom na zdravu biljku i hranjenjem na njoj, zaražena lisna uš slinom zarazi i tu do tada zdravu biljku. Od hranjenja na zaraženoj biljci pa do trenutka kada lisna uš zarazi drugu biljku prođe od 24 do 36 sati. Uš koja se jednom zarazi ostaje takva do kraja života i zato ovaj virus nazivaju perzistentnim. Poznato je više od pet vrsta lisnih uši koje prenose ovaj virus.

Virus crtičavog mozaika krumpira je neperzistentan i lisne uši ga prenose vrlo brzo kroz nekoliko minuta ubodom zaražene, pa zatim zdrave biljke. Uši ovim virusima ostaju zaražene kratko vrijeme, odnosno svega nekoliko sati. Do danas je u Hrvatskoj utvrđeno oko 20 vrsta lisnih uši koje prenose virus crtičavog mozaika.

Jednom zaražene, biljke krumpira ostaju trajno zaražene, pa se te virusne bolesti prenose i na potomstvo putem zaraženih gomolja. Biljke krumpira izrasle iz izrođenih gomolja su kržljave, zaostaju u rastu i imaju simptome na listovima (uvijanje, mozaik i dr.). Samo poneki virusi izazivaju promjene i na gomolju.

Smanjenje prinosa zbog napada virusnih bolesti ovisi o vrsti virusa, vremenu infekcije, vremenskim prilikama i uzgajanoj sorti. Virusnc bolesti smanjuju bujnost cime i time reduciraju lisnu površinu usjeva koja je neophodna za odvijanje fotosinteze i nakupljanje asimilata. Najveće smanjenje prinosa uzrokuju najštetniji virusi kod jako izrođenih gomolja i te štete mogu biti 30-50% pa i više.

Komentiraj

Please enter your comment!
Please enter your name here

Ova web-stranica koristi Akismet za zaštitu protiv spama. Saznajte kako se obrađuju podaci komentara.