Odabir uzgojnog oblika vinove loze

Oblik stabla kao element sistema uzgoja vinove loze, u užem smislu uzgojni oblik, predstavlja samo oblik višegodišnjeg dijela stabla, tzv. skelet čokota, koga čine svi dijelovi stabla koji su stari tri i više godina sorti. 

Uzgojni oblik čokota predstavlja jedinstvenu cjelinu s naslonom i obuhvaća oblik čitavog čokota, s rasporedom lastara i ostalih organa koji se razvijaju na lastarima.

Osnovni element uzgojnog oblika čokota je višegodišnji dio stabla. Pri klasičnom, uskorednom načinu uzgoja loze formiraju se niska, prizemna stabla u obliku nepravilne glave, s izduženim kracima ili bez njih. Oblik stabla kao element sistema uzgoja vinove loze, u užem smislu uzgojni oblik, predstavlja samo oblik višegodišnjeg dijela stabla, tzv. skelet čokota, koga čine svi dijelovi stabla koji su stari tri i više godina.

Pri špalirskom načinu uzgoja obrazuju se izdužena stabla, različitog oblika i razvijenosti. Skelet čokota se sastoji iz vertikalnog (uspravnog) dijela stabla, bez bočnih ogranaka, ili s bočnim ograncima kosog položaja (rukavi, kraci) ili horizontalnog položaja (kordoni, kraci).

Loza uz drveće

U početku se loza uzgajala uz drveće koje je služilo kao naslon za lozu. Uzgoj loze uz drveće danas se sreće u toplijim područjima Italije (alberata), Gruzija (maglari i dobiro), Azerbejdžanu (hiovan). Korišteni su i žbunasto- puzajući uzgojni oblici, u kojih su lastari slobodno rasli i puzali po površini zemljišta.

Sada se ovi uzgojni oblici koriste u područjima sa suhom i toplom klimom, a naročito su pogodni za uzgoj besjemenih sorti. Široku primjenu imaju pri uzgoju loznih podloga u matičnjacima. Osim toga, zapaženi su i pokušaji uzgoja loze na uzvišenim stablima.

S obzirom na to da vinova loza ne razvija čvrsto stablo, pored stabla je pobijeno kolje za držanje skeleta stabla, a lastari su slobodno visili i raspoređivali se oko njega.

U vinogradima naših područja vinova loza se rijetko zagrće, pa se u zavisnosti od toplotnih uvjeta obrazuju stabla različite visine.

Lepezasti uzgoj se odlikuje sa tri-četiri kraka koja su raspoređena u istoj ravni u pravcu pružanja redova, dok je Gijov jednogubi, Gijov- Pusarev i Gijov dvogubi način uzgoja s prizemnim ili uzdignutim stablom.

Pojedinačne biljke loze su uzgajane i na stelažama koje su pravljene korištenjem drvenih oblica. U suvremenom vinogradarstvu zastupljeni su uzgojni oblici koji su prilagođeni za uskoredno uzgajanje loze uz kolje, za špalirski uzgoj na naslonu koji je konstruiran od stupova i žice, kao i za uzgoj loze u obliku pergola s kosim, horizontalnim ili lučnim naslonima.

Pri izboru uzgojnih oblika uzimaju se u obzir mnogobrojni činioci, kao što su biološke osobnosti sorte i lozne podloge, klimatski i zemljišni uvjeti vinogradarskog područja, raspoloživi materijal za naslone, stupanj mehaniziranosti radnih procesa i tehnologija uzgoja loze i drugi.

Uzgojni oblik treba osigurati dobro osunčavanje listova i grozdova, provjetrenost, racionalnost obavljanja svih radova i primjenu mehanizacije u vinogradu.

Uzgojni oblici niskog stabla

Ovo su univerzalni uzgojni oblici koji se primjenjuju u različitim ekološkim uvjetima. U područjima zagrtanja loze obrazuju se sasvim niska, prizemna stabla, da bi se na početku perioda zimskog mirovanja loza mogla zagrtati. Na taj način se sprječava izmrzavanje okaca i lastara.

Isto tako, u sjevernijim vinogradarskim rajonima, u kojima se ne obavlja zagrtanje loze, obrazuju se prizemna stabla, kako bi se iskoristio topliji zrak prizemnog sloja za bolje rastenje lastara, razvoj i sazrijevanje grozdova.

Nasuprot tome, u područjima tople suptropske klime, stabla se uzdižu 30-40 centimetara iznad površine, da bi se izbjegle ožegotine na bobicama i povrede listova uslijed veoma visokih temperatura zraka.